Nationale Onderwijsprijs 2019-2021

22 maart 2020 Nationale Onderwijsweek

Iedere twee jaar wordt de Nationale Onderwijsprijs uitgereikt aan het beste onderwijsinitiatief in het primair en het voorgzet onderwijs. Eerst in de provincies, vervolgens landelijk. De werving voor de editie 2019-2021 is begonnen.

Sinds 1992 wordt de Nationale Onderwijsprijs georganiseerd door het Instituut voor Nationale Onderwijs Promotie (INOP). Met ingang van de komende editie wordt de toekenning van de Nationale Onderwijsprijs georganiseerd door de Stichting Nationale Onderwijsweek, waarin het INOP is opgegaan. De Stichting Nationale Onderwijsweek doet dit, net als het INOP, in samenwerking met onder andere de twaalf provincies en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Kees Koppers, vanaf het eerste uur de drijvende kracht achter het INOP en de Nationale Onderwijsprijs, blijft betrokken. 

Wanneer werd de eerste Nationale Onderwijsprijs uitgereikt?

“In 1992 werd, als 'proefproject' de Onderwijsprijs Gelderland uitgereikt. Die was zeer succesvol. Direct daarna is de prijs landelijk gegaan, met rondes in alle provincies. De eerste uitreiking was eind 1993.”

Wat was de aanleiding?

“Het INOP was opgericht door leerkrachten en schoolleiders die vonden dat de positieve en creatieve kanten van het onderwijs meer in beeld zouden moeten komen. Het stoorde hen dat het onderwijs in Nederland zo negatief bekeken werd. De Nationale Onderwijsprijs bracht de positieve kant voor het voetlicht.”

Hoe zou je het onderwijs van destijds karakteriseren?

“Veel meer dan nu was er sprake van 'eigen koninkrijkjes'. Scholen en leerkrachten bepaalden zelf wat goed onderwijs was. Nieuw ontwikkelde projecten werden doorgaans binnen de schoolmuren gehouden. Er waren zelfs protesten van scholen die vonden dat je in het onderwijs geen prijzen mocht geven. Iedereen deed immers zijn best.”

Wat waren de eerste winnende projecten?

“Een school voor basisonderwijs uit Drachten blonk uit door goed personeelsbeleid, waarbij een leraar met aids gewoon aan het werk kon blijven. Dat was destijds een zeer beladen onderwerp, de angst voor besmetting was groot. Zelfs De Volkskrant heeft er nog een hele pagina aan gewijd. In het voortgezet onderwijs ging de prijs naar een Groningse school met een speciale cursus voor zogeheten sociaal onhandige leerlingen.”

Wat is er sindsdien veranderd in de projecten?

“De inzendingen – in totaal ruim 3.000 - zijn altijd een mengeling geweest van ‘oud en nieuw’. Projecten rond lezen, een veilige leeromgeving, kunst en cultuur, rekenen, beroepsvoorbereiding zijn er elk jaar, hoewel ze inhoudelijk veranderd zijn. De laatste jaren is er logischerwijs veel belangstelling voor techniek en ICT. De aandacht voor schooltuinen, natuur, samenwerken met zorginstellingen en ondernemen groeit.”

Wat zie jij als de kracht van onderwijs?

“Die ligt in de inzet en creativiteit van leerkrachten. De initiatieven die scholen ontwikkelen komen voor het grootste deel uit de koker van docenten. Problemen, hoe groot ook, worden opgepakt en met onvoorstelbaar doorzettingsvermogen opgelost. De motivatie van docenten en de wil om het onderste uit de kan te halen ten bate van de leerlingen, vind ik geweldig. Dat heeft ook een keerzijde: de klachten over overbelasting zijn terecht.”

Wat is de bijdrage van de Nationale Onderwijsprijs?

“De Nationale Onderwijsprijs levert een mooie bijdrage aan de kwaliteit en het zelfbewustzijn van het Nederlandse onderwijs. Elk jaar zie ik de trots en blijdschap van de tientallen genomineerde scholen bij de provinciale en landelijke prijsuitreikingen. De uitgelaten sfeer onder leerkrachten én leerlingen als ze hun inzending presenteren in het provinciehuis is aanstekelijk.”

Tot slot: waarom een olifant als symbool?

“De olifant staat voor het schijnbaar logge wezen dat tot opmerkelijke prestaties in staat blijkt. Een beetje zoals het onderwijs dus… een olifant die door een hoepel springt. Dat zie je terug in de trofee en vroeger in het logo van de Nationale Onderwijsprijs.”

Kees Koppers verwijst naar het springende olifantje dat met het samengaan van INOP en de Stichting Nationale Onderwijsweek een metamorfose heeft ondergaan. Het is een zwierig olifantje geworden dat nog steeds door een hoepel kan springen, maar zich ook in hoeken en gaten kan wurmen. Een wendbaarder olifantje. En dat past best wel bij het onderwijs anno 2020 en een Nationale Onderwijsweek met als thema ‘Samen voor de toekomst’.

De werving voor de provinciale voorrondes van de Nationale Onderwijsprijs start in september. Heb jij een project dat je zou willen aanmelden? Kijk op www.nationaleonderwijsprijs.nl voor meer informatie.

Blijf op de hoogte

Winnaars, evenementen, onderwijsnieuws als je niets wilt missen, meld je je hier eenvoudig aan voor de nieuwsbrief.